گفتگويي همه جانبه
با برگزار کنندگان
دومين کنگره راديولوژي دهان، فک و صورت ايران
30-27 بهمن‌ماه 1388
مجموعه فرهنگي و هنري تـلاش

دکتر باقر شهنی زاده:خير مقدم مي‌گويم خدمت دوستان، خوشحال هستيم که در خدمت شما هستيم، يقيين مستحضر هستيد که هميشه اصرار بنده اين بوده که به سه تا از رشته‌هاي دندانپزشکي خيلي بايد توجه بيشتري بشود تا، اين واژه پزشکي که به دنبال دندان هست براي ما يک جايگاه ويژه‌اي داشته باشد، راديولوژي، بيماري‌هاي دهان و پاتولوژي. متأسفانه اغلب، اين گرايش ها را به صورت مواردي غير ضروري نگاه مي‌کنيم. هر چند قرار نيست که همه بيماران که به متخصص داخلي مراجعه مي کنند با Cancer معده بيرون بيايند. يا وقتي که به متخصص اورولوژي مراجعه مي‌کند. لازم باشد که پيوندکليه‌ صورت گيرد.

همين‌طور هم لازم نيست هرکس که به دندانپزشک مراجعه مي کند، در راديوگرافي وي يافته‌هاي پاتولوژيک ببينيم. اما اينکه راديوگرافي انجام بشود يک اصل است. پيشنهاد مي کنم يک بار روي اين مسئله کار کنيم، بيائيم به عنوان يک پروتکل درماني مطرح کنيم که هر دندانپزشک عمومي علاوه بر پنس و سوند و آينه‌اش که مي‌‌خواهد مريض را معاينه کند حتماً بايد مثلاً يک سري Bitewing از بيمار داشته باشد که بتواند وارد مرحله درمان وي شود. آيا مي‌شود که وارد اين عرصه شد يا خير؟ پيشنهاد مي‌کنم  اول راجع به اين موضوع صحبت کنيم که انجمن راديولوژيست‌ها، بيايد روي سيستم سبد درماني اظهار نظر کلي کند، ما به همکاران پريودنتيست هم همين‌طور در کنگره‌شان پيشنهاد داديم و اعلام کرديم که در مورد بهداشت دهان، دندان و روش‌هاي پيشگيري و بخصوص جلوگيري از بيماري‌هاي پيشرفته پريودنتال که اغلب بيماران موقعي به دندانپزشک مراجعه مي‌کنند که مراحل خيلي Advance پيش آمده و بيماري، مزمن شده و درمان کردن مشکل مي‌شود ما بياييم يک آگاهي رساني و اطلاع‌رساني عمومي در اين مورد انجام دهيم. اولين سؤالم اين است که به نظر شما راديولوژي در مورد سلامت دهان و دندان چه اطلاعاتي، چه آگاهي‌هايي مي‌تواند به مردم بدهد که مردم بتوانند از آن استفاده کنند؟ متعاقب آن به دندانپزشک بايد چه توصيه‌اي بکنيم چه دندانپزشک عمومي، چه دندانپزشک‌هاي رشته‌هاي تخصصي مختلف که جايگاه راديولوژي را در درمانشان بشناسند؟

دکتر احمد رضا طلايي‌پور( دبير اجرايي دومين کنگره انجمن راديولوژيست هاي دهان فک و صورت ايران): به نام خدا، من فکر مي‌کنم که اصولاً موقعي بايد راديوگرافي گرفته شود که ما مطمئن باشيم که در روند درمان مان تأثير گذار است مثلاً اغلب يک دندانپزشک وقتي بيمارش را معاينه مي‌کند، اولين چيزي که نگاه مي‌کند دندان‌ها را نگاه مي‌کند اگر واقعاً احتياج به راديوگرافي داشته باشد، بايد بنويسد ولي اگر احتياجي به راديوگرافي ندارد، نبايد آن را تجويز کند، يعني قضاوت حرفه‌اي مهم‌ترين چيزي هست که در کار ما وجود دارد؛ .

فرض کنيد اگر يک بيماري مراجعه مي‌‌کند که هيچ پوسيدگي در داخل دهانش نيست و هيچ شکايتي هم نمي‌کند، فقط براي يک معاينه عمومي آمده است دليلي ندارد که يک راديوگرافي گرفته شود. فرض کنيد که در اين بيمار يک پوسيدگي در حد عاج مشاهده مي‌کنيد که خوب اين نيازي به گرفتن راديوگرافي ندارد اما اگر بيماري مراجعه مي‌کند که فرض کنيد در معاينه به نظرمان مي‌آيد که سالم است ولي داراي درد‌ها و مشکلاتي است، اگر لثه‌اش مشکلي دارد خوب بايد يک راديوگرافي گرفته شود که اولين راديوگرافي که به نظر من  بيمار نياز دارد حداقل يک پانوراميک مي‌ باشد، با چهارتا Bitewing

دکتر باقر شهني‌زاده: آقاي دکتر توکلي، خيلي از افراد اعتقادشان بر اين است که يافته‌هاي ترميمي در مراحل اوليه گاهي  هيچ نوع Symptom کلينيکي ندارد، نظر شما در اين مورد چيست؟

دکتر محمدامين توکلي ( رئيس دومين کنگره انجمن راديولوژيست هاي دهان فک و صورت ايران) : بسم‌‌اله الرحمن‌الرحيم، عرض کنم حضور شما که من فکر مي‌کنم ما بايديک کمي کلي‌تر صحبت کنيم، فرمايشات آقاي دکتر طلايي‌پور، کاملاً منطقي، من هم در ادامه فرمايشات ايشان، خدمت شما عرض مي‌کنم. راديوگرافي معمولاً به عنوان يک پاراکلينيک عصاي دست دندانپزشک است که چه در تشخيص و چه در کنترل درمان، مطمئن باشيد دندانپزشک بدون راديوگرافي، مثل سرباز بدون اسلحه است يعني هيچ اسلحه‌اي براي کاري که مي‌خواهد انجام بدهد ندارد.

توجه کنيد مثلاً کشيدن يک دندان، جراحي يک دندان ساده يا ترميمي، مگر ممکن است دندانپزشکي بدون راديوگرافي شروع به درمان کند؛ البته يکي از راه‌هاي تشخيص پوسيدگي، نور معمولي است ولي در چه حد؟ با چه شکلي؟ ولي آيا نور يونيت دندانپزشکي کافي است تا بدون انجام راديوگرافي دست به درمان بزند؟ من خودم اگر به عنوان يک دندانپزشک عمومي، بخواهم کار کنم، بدون راديوگرافي دست به هيچ کاري نمي‌زنم و سعي مي‌کنم که حتماً راديوگرافي انجام شود. وقت شما را نمي‌گيريم در تأييد حرف آقاي دکتر طلايي‌پور، استاد خودم، حالا انجام يک پانوراميک اوليه در موارد خودش لازم است و براي تشخيص پوسيدگي‌ها هم يک bitewing توصيه مي‌شود و من فکر مي‌کنم که اگر اين کار انجام شود، دندانپزشک با دست بازتري وارد معرکه مي‌شود و يک Document  مطمئن دارد براي روزي که مريضي بيايد و بگويد اين دندان من اصلاً پوسيدگي نداشته است يک Document قانوني هم براي دندانپزشک خواهد بود. متشکرم

دکتر مهرداد پنج‌نوش ( رييس هيت مديره انجمن راديولوژيست هاي دهان، فک و صورت ايران) : به نام خدا، من به نوبه خودم تشکر مي‌کنم از لطف و همکاري شما، به هر حال اطلاع‌رساني‌هايي که انجام مي‌شود مطمئناً نتيجه خيلي مثبتي براي ما خواهد داشت. همان طور که شما اساتيد محترم فرموديد و راديولوژي رشته جديدي هست که احتياج بيشتري دارد که راجع به آن صحبت شود تا شناخته شود.

علوم تجربي کلاً علوم پويايي هستند يعني ما نمي‌توانيم علومي که الان درعلوم تجربي تدريس مي‌شود را با پنج‌ يا ده سال پيش مقايسه کنيم. اين تغييرات در حقيقت نيازمند يک آموزش مداومي هست که دندانپزشک يا پزشک قابليت اين را به دست بياورند که اين تحولاتي را به مرور که در مسير آموزشي و درماني به وجود مي‌آيد بتواند جذب کند و انتقال بدهد. يکي از آنها، در حقيقت علوم راديولوژي است، شايد در حال حاضر علوم راديولوژي با 20 سال پيش اصلاً قابل مقايسه نباشد. اين تغييرات هم درplan Treatment ها و هم در پروگنوز‌ها، هم در ابتدايي که يک دندانپزشک بخواهد براي بيمار خودش طرح درماني را در نظر بگيرد کار لازمي مي‌باشد.در علوم پزشکي با توجه به اثرات بيولوژيکي که اشعه دارد خيلي توصيه نمي‌‌شود که راديوگرافي انجام شود ولي در موارد معدودي گفتند ما حتي در بيماراني که هيچ علامتي ندارند، مي‌توانيم راديوگرافي بگيريم. که يکي از اين موارد معدود در دندانپزشکي هست. يک سري راديوگرافي Bitewing براي کساني که علائم کلينيکي نداشته باشند در حقيقت جزو پروتکل‌هاي درمان هست. در Text ها دقيقاً به آن اشاره شده است. ولي دندانپزشکان چون به مرور ممکن است اين را فراموش کنند Guide lineهايي  در پروتکل‌ها مشخص شده است که يک بيماربا شرايط دنداني خاص چه موقع به چه راديوگرافي‌ نياز دارد و  چه موقع نياز ندارد. در اکثر مواقع براي بيماران به خصوص جمعيت کشور ما که يک کشوري است با Rate پوسيدگي بالا نياز به انجام درمان‌هاي ترميمي وجود دارد، خيلي‌وقت‌ها ما واقعاً نياز داريم که اين پروسه‌ها براي تشخيص انجام شود تا از پيشرفت پوسيدگي جلوگيري شود. شايد4 تا راديوگرافي Bitewing به لحاظ بيولوژيک، يک ضرر خيلي‌خيلي نادري براي بيمار ايجاد کند ولي تأثير کلي جمعي‌اش وقتي به طور کلي بيمار درمان مي‌شود و وضعيت دهانشان بهتر مي‌شود، Quality of life آنها بالا مي‌رود. اگر مشکل دهاني نداشته باشند يک قدم مثبتي در راه بهداشت جامعه برداشته مي‌شود که گروه پزشکي يکي از هدف‌هاي اصلي‌اش همين است.

دکتر باقر شهني‌زاده: آقاي دکتر شهاب معمولاً نظراتشان خيلي راديکال است، خوشحال مي‌شويم نظر ايشان را هم بپرسيم؟

دکتر شهريار شهاب (مسئول روابط بين الملل دومين کنگره انجمن راديولوژيست هاي دهان فک و صورت ايران): به نام خدا، من هم تشکر مي‌کنم  از زحمتي که داريد مي‌کشيد و هميشه کشيديد. در تأييد فرمايشات بقيه همکارانم، من همين را مي‌گويم که ما داراي يک سري پروتکل‌هايي هستيم که در مورد آنها در دنيا صحبت شده است يعني مثلاً اگر يک پروتکل در يک کتابي چاپ مي‌شود. بر اساس يک اصولي چاپ مي‌شود.

دکتر باقر شهني‌زاده: آقاي دکتر توکلي، شما چطور شد که  رياست کنگره را قبول کرديد در شرايط فعلي اين کار سختي است چون فکر کنم آخرين کنگره‌ سال 1388 مي‌شود.

دکتر محمدامين توکلي: جناب آقاي دکتر شهني‌زاده، ما به دليل دوستان خوبي که داريم از هيچ چيزي ترسي نداريم، با اين دوستان مي‌توان کشورگشايي کرد، حالا اين يک کنگره‌اي است که با همت عزيزان و لطف و ملاطفت دوستان، جنابعالي و انجمن‌هاي ديگر انشاءا.. به خوبي انجام مي‌شود. همکاري خوب و مناسبي در انجمن راديولوژي وجود دارد که برمبناي دوستي، محبت و رفاقت است. هيچ چيز نمي‌خواهيم به هم ثابت کنيم و اگر کاري هست براي انجام آن کار، به ديگري واگذار نمي‌کنيم يعني خودمان انجام مي‌دهيم و بعضي وقت‌ها من مي‌بينيم براي انجام يک کار دعوا است يعني اين مي‌گويد من اين کار را انجام دهم ديگري مي‌گويد من انجام دهم. وقتي شما اين موقعيت را داريد من ديگر فکر نمي‌کنم انجام کنگره خيلي کار سختي باشد، نه خيلي هم راحت است و دوستان هم هستند و راهنمايي استادمان جناب آقاي دکتر طلايي‌پور را هم داريم و اين است که انشاءا.. به خوبي انجام مي‌شود و نتيجه‌اش را هم مي‌بينيم.

دکتر باقر شهني‌زاده:خوب من خوشحالم، اين جوري شما به ما هم روحيه مي‌دهيد و ما هم حرکت مي‌کنيم. البته آقاي دکتر توکلي ما براي برگزاري کنگره در خدمتتان هستيم آن چيزي که الان در ذهن‌تان هست، تصويري که داريد، آن طوري که دوست داريد کنگره اجرا شود يعني براي يک دندانپزشک عمومي، يک متخصص پروتز، جراح، پريودنتيست، هر گروه که مدنظر شما است. براي ايشان  چه ديدگاهي را در کنگره در نظر گرفته‌ايد، يعني هدف‌تان اين است که چه اتفاقي به وجود بيايد؟

دکتر محمدامين توکلي: عرض کنم که تم کنگره ما، «راديولوژي و دندانپزشکي نوين» هست. منتهي مطلب اصلي اين است که همان طور که آقاي دکتر فرمودند خيلي از مطالب، در دانشکده‌ها تدريس نمي‌شود در حال حاضر، پيشرفت تکنولوژي هم خيلي سرعتش زياد است يعني تا ما مي‌نشينيم يک برنامه 5 ساله بنويسيم که در دانشکده‌ها اجراء کنيم تکنولوژي رفته جلو، همين برگزاري کنگره‌ها و بازآموزي‌ها و اين‌ها هست که مي‌تواند مکمل آموزش دانشگاهي باشد. هدف ما اين است که مطالب جديد ولي کاربردي را در کنگره مطرح کنيم. صاحب‌نظران، نظراتشان را بگويند، دوستان هم بشنوند، در آنجا با هم بحث کنيم و انشاءا.. که يک نتيجه خوب بگيريم. حالا اين مي‌تواند به راديولوژي که يک کار Basic است کمک کند و چون کار Basic است ممکن است که بتواند به رشته‌هاي ديگر هم کمک کند. حالا اين کمک به رشته‌هاي ديگر فرق نمي‌کند مي‌تواند ترميمي باشد، مي‌تواند جراحي باشد، مي‌تواند پريو باشد و ساير قضايا. حتماً اين برنامه در کنگره ما هست و در ارتباط با رشته‌هاي ديگر هم بحث مي‌شود، عرض کنم که عنوان سخنراني‌هايي که پيشنهاد شده، مقالاتي که آمده بود و همکاران انتخاب کردند انشاءا.. در برنامه کنگره اجراء مي‌شود.

دکتر باقر شهني‌زاده: آقاي دکتر پنج‌نوش، انجمن‌هاي متفاوتي مي‌توانند در موفقيت يک کنگره نقش داشته باشد، چون ما انجمن عمومي هستيم در اجراي برنامه هاي همه انجمن‌ها درگيرو همکار هستيم. در کنگره انجمن عمومي يکي از کار‌هايي که ما انجام مي‌دهيم اين است که تمام رشته‌ها را درگيرکنيم ولي متأسفانه براي بعضي رشته‌ها مثل پاتولوژي و بيماري‌هاي دهان نتوانستيم در کنگره مان پانل داشته باشيم که خوب خيلي موجب ناراحتي شده بود، چه روش‌هايي را به کار برديد که انجمن‌هاي ديگر را در جريان کنگره Involve کنيد، آيا پانل‌هاي مشترک و برنامه‌ريزي مشترکي هم کرديد؟

دکتر مهرداد پنج‌نوش: خدمت شما عرض کنم که آقاي دکتر شهني‌زاده، اين دومين تجربه ما در برگزاري کنگره هست، در حقيقات کنگره اول‌مان که پارسال برگزار شد، خوشبختانه بيشتر از آن چيزي که انتظار داشتيم، از آن استقبال شد. تعداد زيادي که از دندانپزشکان عمومي و تقريباً تمام متخصصاني که در زمينه کاري خودمان بودو از تمام شهرستان‌ها حضور داشتند. اين در حقيقت براي ما يک انگيزه مضاعفي شد که در کنگره دوم، با صداقت بيشتري، با اعتقاد و اعتماد به نفس بيشتري اين کار را پيگيري بکنيم. طبيعي است که هر کدام از اساتيد، در هر دانشگاهي که هستند با همکاران در رشته‌هاي مختلف ارتباط دارند و اين ارتباط برقرار شده، از آنها کمک خواستيم که در حقيقت مقالاتي اگر داشته باشند ارائه دهند. شايد بيش از 250 مقاله براي سخنراني و پوستر ارسال شده که واقعاً ما اين حجم را جوابگو نبوديم که بتوانيم در سه روز کنگره امسال برگزار کنيم که خيلي از آنها از اساتيد و متخصصين رشته‌هاي ديگري هستند مثلاً متخصصين پريو، اندو و ارتودنسي اين در حقيقت Basic بودن رشته‌ ما، اين پتانسيل را ايجاد کرده که ارتباطات ما با ساير رشته‌ها خوب باشد و ما همه اينها را مي‌دانيم که ما در درجه اول بايد در خدمت دندانپزشک عمومي باشيم، عمده استفاده کننده از اين سيستم‌هاي راديولوژي چه نوع Basic و چه نوع پيشرفته آن دندانپزشکان عمومي هستند که ما بيشتر از همه دوست داريم با آنها تعامل داشته باشيم و در حقيقت تخصص‌هاي مختلف مي‌آيند مسير را براي دندانپزشک عمومي که الان دارند انجام مي‌دهند هموار مي‌کنند، تا در سطح جامعه، به هدف‌شان که وضعيت درماني بهتر است، برسند. در حقيقت ما اين را داريم آقاي دکتر، اين ارتباط برقرار شده، حالا شايد به آن فرم نظام‌مند و فرمال که حالا به شکل مشترکي باشد با يک کنگره خاص، اين فرم برگزار نکنيم ولي در حقيقت از تجربه آنها، از متخصصين آنها براي کار سخنراني صددرصد استفاده کرديم.

دکتر باقر شهني‌زاده: آقاي دکتر شهاب، شما در اين کنگره مسئول روابط بين‌الملل هستيد آيا در اين کنگره شما، سخنران خارجي هم براي کنگره‌تان دعوت کرده‌ايد؟

دکتر شهريار شهاب: بله، يکي از سخنراناني که امسال دعوت شده‌اند آقاي دکتر فلاحت هستند که ايشان از راديولوژيست‌هاي بسيار معروف در اروپا هستند، الان در دانشگاه سوئد در قسمت head & neck radiology (راديولوژي سر و گردن) فعال هستند.

ما سال گذشته هم از ايشان دعوت کرده بوديم و سخنراني که پارسال داشتند بسيار سخنراني مفيدي بود. لازم به ذکر است که ايشان کاملاً به صورت افتخاري مي‌آيند. عليرغم اينکه هزينه‌ها را پارسال خودشان تقبل کردند، امسال هم باز چيز خاصي به ما نگفتند. از شرکت‌ها يک سخنران خارجي مي‌آيد که راجع به سيستم پکس صحبت مي‌کند و يک سخنران هم از شرکت Sirona مي‌آيد و يک قسمتي از کارگاه سيستم پکس را توضيح دهد.

دکتر باقر شهني‌زاده: خوب آقاي دکتر طلايي‌پور،‌ يک بحثي که الان وجود دارد اين است که آيا مي‌شود سيستم راديوگرافي (Digital) را به جاي سيستم راديوگرافي Conventional گذاشت و آيا ما رسيديم به جايي که اين تصميم را بگيريم و جايگزين کنيم؟ هر چند در باب اهميت راديوگرافي در جلسه شور‌اي مشاوران علمي کنگره چهارم انجمن عمومي هم که داشتيم، يک صحبتي را آقاي دکتر شهاب اشاره کردند؛ اگر يک آملوبلاستوما را در مرحله اوليه در يک راديوگرافي کشف کنيم تا وقتي که راديوگرافي نگيريم و بعد بيمار دچار عوارض سنگيني شود و خسارات زيادي متحمل گردد طبعاً راديوگرافي نقش مهمي دارد. بيماري داشتم که يک راديوگرافي پانوراميک داشته، يک سال و نيم تحت مداوا قرار مي‌گرفته، بعد وقتي نگاه کرديم از زاويه منديبل تا گردن کنديل يک کيست خيلي وسيع داشت تورم يک طرفه و کاملاً آسميتريک، در يک راديوگرافي تصادفي ما توانستيم اين را پيدا کنيم که حتماً همکاران ديگر هم اين شاهد‌ها را دارند که اهميت راديوگرافي را نشان مي‌دهد. ولي در يکي از سخنراني هايي که حدود دو هفته پيش همکاري صحبت مي کردند اظهار داشتند، در اين دنياي Digital، به هيچ وجه با راديوگرافي‌هاي ديگر و Conventional کار نکنيد. شما اين ديدگاه را چگونه ارزيابي مي‌کنيد ما مي‌توانيم اينگونه بحث کنيم که امروزه راديوگرافي Digital را جايگزين کنيم هم به خاطر کاهش عوارض‌اش و هم به واسطه سهولت‌اش در کاربري و قدرتش در تشخيص؟

دکتر احمدرضا طلايي‌پور: خدمت شما عرض کنم که هر چيزي به جاي خويش نيکوست اين يکي، دوم اينکه     تصاويري که اول از بيمار گرفته مي‌شود Conventional هست و بعد اگر لازم باشد کار‌هاي ديگري روي آن انجام دهيم، بعد Digital هست، خوب مسلماً امروزه مي‌گويند در اين سيستم‌هاي Digital اشعه کمتري به بيمار مي‌رسد و تصاوير قشنگ‌تر و واضح‌تر هست ولي هميشه هم شايد اين طور نباشد يعني ما هيچ وقت نبايد Conventional را رها کنيم و همه‌اش دنبال Digital باشيم. البته تصاويري که Digital استفاده کنند، واقعاً خيلي جزئيات را به خوبي نشان مي‌دهد ولي هيچ وقت نبايد فراموش کنيم که Conventional تکنيک بسيار خوبي هست و من برخلاف آن دکتري که گفته بود فقط Digital اين اعتقاد را ندارم. من فکر مي‌کنم براي کشف يک پوسيدگي که بيمار دارد دليلي ندارد از سيستم‌هاي Digital استفاده شود. تشخيص يک پوسيدگي را مي‌تواند از راهنماي Conventional هم انجام بدهد ولي براي کار‌هاي ديگر، Digital مزاياي خيلي خوبي دارد.

دکتر باقر شهني‌زاده: آقاي دکتر توکلي، امروز CT در ايمپلنت حرف اول را مي‌زند، بحث اين است که بدون CT اصلاً نبايد ايمپلنت را بگذاريم به خصوص در جاهايي مجاورت‌هاي آناتوميکي خاص داريم مثلاً فرض کنيد در کف سينوس وقتي شما CT مي‌گيريد مي‌بينيم پيدا کردن جاي ايمپلنت کار ساده‌اي نيست، براي کنگره دوم راديولوژي چه برنامه‌ريزي کرده‌ايد که بتواند آموزش CT را در برنامه کارتان داشته باشيد؟

دکتر محمدامين توکلي: عرض کنم حضور شما که ما مقالات متعددي در اين مورد داريم از اساتيد و صاحب‌نظران اين رشته راديولوژي بخصوص کساني که دست‌اندرکار اين برنامه CT و Cone beam CT هستند، خواهش کرديم و دعوت کرديم که تشريف بياورند و در مورد کاربرد CT صحبت کنند. دعوت کرديم که در اين کارگاه شرکت کنند و نرم‌افزار‌هاي مختلف را که رايج هستند و در حال حاضر در کشور انجام مي‌شود، بيايند و اين را به کساني که علاقه‌مند هستند به صورت عملي آموزش بدهند و فکر مي‌کنم که برنامه ما در ارتباط با Cone beam CT و اصولاً ارزيابي با CT اسکن کامل باشد و مفيد باشد و انشاءا... مؤثر.

دکتر باقر شهني‌زاده: آقاي دکتر پنج‌نوش، اطلاع‌ پيدا کرديم که يک روز پيش کنگره هم داريد، اين طور است؟

دکتر مهرداد پنج‌نوش: بله

دکتر باقر شهني‌زاده: برنامه پيش کنگره‌تان چيست؟

دکتر پنج‌نوش: در حقيقت يک بازآموزي مدون راديولوژي مي‌باشد. در روز بيست و هفتم بهمن‌ماه هست، همراه با امتياز مشخص خودش. 5 امتياز دارد به شکل بازآموزي مدون که در آن ما در حقيقت سعي کرديم که مطالب جديد را بگنجانيم. خودمان را محدود نکنيم به آن Title هاي تکراري که در بازآموزي‌ها ممکنه وجود داشته باشد. آن چيز‌هايي که به درد بخور هست و واقعاً نياز دندانپزشک هست يعني اينکه خسته‌اش نکنيم با اين چيز‌ها که حالا باز در راديوگرافي پري اپيکال چه چيز‌هايي مي‌تواند ببيند يا خصوصيات يک کليشه قابل تفسير را. البته اين مطالب موارد Basic و خوبي هستند ولي خوب در بازآموزي‌ها خيلي تکرار شده، سعي کرديم در حقيقت چيز‌هاي به روزتري داشته باشيم. ضمن اينکه آقاي دکتر شهني‌زاده در رابطه با سؤال آقاي دکتر طلايي‌پور که در مورد سيستم‌هاي Digital و Conventional  شده که از لحاظ تشخيص اين‌ها تفاوتي دارند يا خير؟ در حقيقت مي‌توانم بگويم، نتيجه قريب به اتفاق همه تحقيقات اين بوده که به لحاظ تشخيص واقعاً تفاوتي ندارند يعني شما اين طور نيست که در راديوگرافي Conventional چيزي مثلاً پوسيدگي را نبيني ولي در راديوگرافي Digital ببيني.

و اگر موردي مثل آن موردي که شما فرموديد کيستي بوده که در Conventional ديده نمي‌شده ممکن است آن راديوگرافي Conventional آن استاندارد‌هاي لازم را نداشته ولي به هر حال در تحقيقاتي که ما مي‌بينيم در مقالات زياد، اختلاف معني‌داري وجود نداشته بين اين دوتا به لحاظ تشخيصي اما مزاياي سيستم Digital چيز‌هاي ديگري است.

همان طور که آقاي دکتر فرمودند، مثلاً دوز اشعه خيلي کم است، زمان تابش خيلي کم است، قابليت انتقال دارد. تصاوير را ما مي‌توانيم Manipulate  بکنيم، کنتراست تصوير را تغيير دهيم، اينها مزايايي مي‌باشد که در سيستم Conventional نيست و اين مي‌تواند  خيلي کمک کند. در ضمن خيلي مزاياي ديگري وجود دارد که حالا وقت شما را نمي‌گيرم ولي اين نکته را مي‌خواستم بگويم که حالا خيلي شايد به لحاظ تشخيصي فرقي نکند ولي از نظرات ديگر چرا.

دکتر باقر شهني‌زاده: آقاي دکتر شهاب مي‌دانم شما هم مي‌خواهيد در اين مورد صحبت کنيد، بفرماييد؟

دکتر شهريار شهاب: من هم در تأييد فرمايشات همکاران عزيزم مي‌گويم که ما هميشه وقتي مي‌خواهيم از يک سيستمي استفاده کنيم، نگوييم که سيستم‌هاي قبلي همه به کنار، حالا که اين سيستم آمده به صرف Digital بودن. من شخصاً دندانپزشکاني را مي‌شناسم که اگر مريض‌شان با عکس Digital به آنها مراجعه کند، دوباره تقاضاي راديوگرافي Conventional مي‌کنند چون همان Digital هم داستانش خيلي فرق مي‌کند بين چه Digitally تا چه Digitally، اگر خوب Expose نشود و عکس خوب پروسه نشود من مي‌توانم بگويم از يک راديوگرافي Conventional که خوب کار شده باشد به مراتب کيفيت‌اش پايين‌تر هم مي‌آيد، نه تنها بالاتر نيست پايين‌تر هم مي‌آيد و همين مزايايي که آقاي دکتر پنج‌نوش فرمودند، من فکر مي‌کنم که متأسفانه از قسمت مزايايش اصلاً استفاده نمي‌کنيم مثلاً همين Manipulation    تصوير، واقعاً ما به ندرت دندانپزشکي را داريم که راديوگرافي Digital را به او مي‌دهيم روي CD به صورت Viewer هست. احتياج ندارد CD بخرد يا نرم‌افزاري بخرد. همان را به وي مي‌دهيم خودش مي‌تواند تصوير را صدجور بازي بدهد. الان به ندرت مي‌بينيم، دندانپزشکي دست به اين کار‌ها بزند و خوب اين مهم هست که وقتي يک تکنيکي مي‌آيد فرهنگ‌اش هم بيايد.

انتقال تصاوير شايد براي ما بي‌معني باشد ولي در خارج خصوصاً در بيمارستان‌ها اصلاً قسمت پرينت لغو شده، در يک دپارتمان راديوگرافي را مي‌گيرند در همه دپارتمان‌هاي ديگر به راحتي به آن دسترسي دارند شايد مقصر هم کسي نباشد اينها به هر حال يک سري کار‌هاي زيربنايي هست که بايد انجام شود تا به هر تکنيکي به تمام مزايايش بتوان دسترسي داشت.

دکتر باقر شهني‌زاده: آقاي دکتر توکلي در آموزش عملي‌تان مثلاً در همين سيستم Digital يک بخش مديريت نرم‌افزاري است و يک عکسي را دندانپزشک مي‌گيرد روي Lap top روي کامپيوترPCاش دارد. مي‌خواهد در اين تصوير مديريت ايجاد کند و ببردسيستم بايگاني در حال حاضر، اين راديوگرافي معمولي را منگنه‌اش مي‌کنيم به پرونده يا داخل پاکتي مي‌گذاريم که مشکلات خود را دارد. آيا آموزش نرم افزاري سيستم ديجيتال را هم در برنامه گذاشته‌ايد که يک کار مديريت برنامه‌اي صورت بگيرد؟

دکترمحمدامين توکلي: بله! عرض کنم به حضور شما همان طوري که اساتيد فرمودند يکي از مزاياي ديجيتال، اين مطلب گم شدن و از دست رفتن راديوگرافي‌هاست، خوب همان‌طوري که فرمودند Manipulation هم خيلي مهم است و دندانپزشک بايد بداند که از ديجيتال چه استفاده‌اي مي‌تواند بکند. ما در برنامه کارگاه‌هايمان يک برنامه را مخصوص اين کار گذاشتيم يعني حدود شايد دو ساعت از اساتيد متخصص راديولوژي دهان و فک و صورت که با اين نرم‌افزار‌ها کار کرده‌اند. اين نرم‌افزار‌ها را به شرکت کننده‌‌ها آموزش مي‌دهند و حالا ترتيبي هم اتخاذ شده که دوستان بتوانند عملاً از اين کارگاه استفاده کنند و کار عملي کنند وکار کارگاهي انجام شود و کار گروهي انجام شود و در عمل بتوانند با اين نرم‌افزار‌ها مدتي کار کنند و ما يک بعدازظهر را گذاشتيم براي همين استفاده از نرم‌افزار‌ها و آموزش آن توسط متخصصيني که هم Base راديولوژي دارند و هم مي‌توانند با اين نرم‌افزار‌ها کار کنند.

دکتر باقر شهني‌زاده: آقاي دکتر طلايي‌پور، کار اجرايي کار سختي است. حالا اين بار سنگين را گذاشتند روي دوش، جوان‌هاي جديد و به هر حال دعوت از شرکت‌ها بخصوص در کار انجمن‌ها يکي از حساسيت‌هاي خاص است بخصوص الان که رشته شما کاملاً تخصصي است بايد همه را دعوت کنيد که بحثي پيش نيايد بخصوص در موقعي که مي‌خواهند وارد کارگاه‌هاي عملي شوند. چون همان جا که اين صحبت مي‌شود مي‌گويند که اين دستگاه متعلق به کدام کارخانه است و ممکن است به فکر خريد باشند. چه برنامه‌ريزي کرده‌ايد که همه را دعوت کنيد و در کارگاه‌ها بتوانيد همه سيستم‌ها را معرفي کنيد.

دکتر احمدرضا طلايي‌پور: کارگاه‌ها مسئول‌اش کميته علمي است و اين کارها را به خوبي انجام دادند منتهي در نمايشگاه که زيرمجموعه اجرايي هست، ما از شرکت‌هاي مختلفي که تمام دستگاه‌هاي راديولوژي را داشتند، براي همه ايشان دعوت‌نامه فرستاده‌‌ايم و قريب به اتفاق ايشان هم قبول کردند و در نمايشگاه غرفه خواهند داشت و آن چيز‌هايي که دارند در معرض ديد دندانپزشکان قرار مي‌دهند و هر دندانپزشکي که هم به فراخور حال خودش و وضعيتش و هزينه‌اش، مي‌تواند آن دستگاهي که مورد نيازش است را انتخاب کند. شرکت‌هاي معروفي که اين وسايل راديوگرافي Conventional و ديجيتالي را دارند در اين کنگره شرکت دارند و احتمالاً بعضي از آنها هم، سخنران خارجي مي‌آورند و پانلي را در اختيارشان خواهيم گذاشت که همه استفاده کنند. اما در مورد سؤال قبلي شما که دوستان جواب دادند راجع به بازآموزي که آقاي دکتر پنج‌نوش هم فرمودند، درست هم فرمودند گفتند که ما يک برنامه‌اي داريم فراتر از برنامه‌اي که در آن ليست نوشته شده چون بارها ما مي‌گوييم که فقط وزارت بهداشت و درمان مي‌گويد که فقط بايد اين مطالب را صحبت کنيم تماسي که من با دکتر خوانين‌زاده داشتم ازايشان تقاضا کردم که ما مثل ساير رشته‌ها فرض کنيم که بازآموزي 1، 2 و 3 داشته باشيم که تا حدي قبول کردند و گفتند که مثل اينکه به انجمن دندانپزشکان عمومي ايران با شما تماس گرفته اند و شما داريد يک برنامه‌ريزي مي‌کنيد، جلوي روي شما بگويم ما يک اعتراضي هم کرديم که چرا دندانپزشکان عمومي؟ گفتند براي اينکه دندانپزشکان عمومي بخواهند که چه چيز‌هايي داشته باشند و بعد قرار شد که بعد از اينکه شما آن چيز‌ها را نوشتيد در اختيار انجمن راديولوژي دهان فک و صورت بگذاريد و بعد از اينکه ما نگاه کرديم و تأييد شد در انجمن آن وقت  به وزارتخانه بدهيم و اين مدون‌هايي که داريم به تعداد بيشتري شود که ما خودمان هم دوست داريم مطالبي که مي‌خواهيم به حضار و شرکت‌کننده‌ها داده شود مطالب متنوع زيادتري باشد و قالب آن 5 مطلب نباشد اين هم خواستم به اطلاعتون برسونم البته دکتر شما سؤالي داريد؟

دکتر باقر شهني‌زاده: بازآموزي را به خاطر اينکه دندانپزشکان عمومي فقط در اين بازآموزي‌ها شرکت مي‌کنند به ما داده‌اند تا بازبيني کنيم اين طرح 6 تا 7 مرحله دارد که در مرحله اول ما با دندانپزشکان عمومي نشستيم و اين کار را آغاز کرديم. مرحله بعد با وزارتخانه صحبت کرديم پروتکل‌مان را به ايشان اعلام کرديم که اين پروژه است. بعد ما با آقاي دکتر پنج‌نوش فکر کنم يک دفعه اشاره کوچکي کرديم که روي اين برنامه بازآموزي جلسه‌اي بگذاريم که همکاران متخصص راديولوژي بيايند بحث کنيم، که اين را به چه شکل تدوين کنيم. بعد که تدوين کرديم براي کميته کاربردي،کارشناسي وزارتخانه هم ما و هم شما بايد برويم تا آن را به سمت تصويب ببريم. ما يک‌، دو، سه و چهار در بازآموزي راديولوژي گذاشتيم البته در راديولوژي اعتقادمان هست که بازآموزي ريز شود که در آن بحث مشترک خواهيم داشت.

به خاطر کنگره انجمن عمومي اين بحث را  متوقف‌ کرديم وگرنه حتماً اين کار را انجام مي‌داديم و قطعاً هم بعد از کنگره شما اين نشست را خواهيم داشت چون ما با همکاران راديولوژيست خيلي کار مشترک کرديم، اميدوارم اين کار هم به خوبي انجام شود.

دکتر احمدرضا طلايي پور: اتفاقاً آقاي دکتر من آنجا صحبت کردم گفتند که براي پزشکي. گفتند که براي پزشکي هم همين‌ طور است به انجمن پزشکان عمومي دادند و براي هر رشته‌اي زده بود بعد براي رشته‌هاي تخصصي‌شان مي‌دهند، بعد آنجا اصلاح مي‌شود.

دکتر محمدامين توکلي : البته من عذرخواهي مي‌کنم تا اين بحث بازآموزي باز است عرض کنم که اجراي برنامه بازآموزي در کنگره همان مواد مدوني است که وزارت بهداشت تصويب کرده، در همان قالب اجراء خواهد شد. منتهي مطمئناً اساتيد در صحبتي که مي‌کنند ممکن است بدون تغييرات يک چيز‌هايي اضافه کنند ولي روي Base اصلي که وزارتخانه تصويب کرده همان در برنامه ما اجراء مي‌شود.

دکتر باقر شهني‌زاده: دندانپزشکان خيلي دوست دارند که در زمينه راديولوژي اطلاعات کافي داشته باشند و اينکه انجمن راديولوژي متولي‌اش است خيلي خوب است يعني من فکر مي‌کنم که اگر اين را قوي برگزار کنيم خيلي به نفع سطح دانش و سواد که معمولاً مي‌گويند ارتقاي کيفي حرفه دندانپزشکي است. ولي به نظر من هرچقدر اين رشته‌هاي Basic تقويت شود، کيفيت کار درماني بالا مي‌رود. دندانپزشک همکار برسد به آنجايي که مثلاً دندان را بدون راديوگرافي خارج نکند و برسد به جايي که اين اصل برود در ذهنش يعني اين نوع برخورد گناه حساب شود و بايد مرتب روي آن تبليغ شود. مثلاً فرض کنيد شما در کنگره يک شعار بگذاريد روي تصويري که پخش مي‌شود که بدون راديوگرافي دندان را خارج نکنيد بعد اين بحث را هم ببريد از نظر حقوقي حتماً در کنگره مطرح کنيد حقوق‌دانان، هم هستند. دندانپزشک قاضي آقاي دکتر واحدي و آقاي دکتر دانش‌پرور دکتراي نظام پزشکي، که همکار محترم شما اگر در محاکم قضايي دنداني را کشيديد! ولو اينکه هزاربار بگوييد اين دندان لق بوده کشيدني از شما نمي‌پذيرند. اين يکي از اصل‌ها بوده. آقاي دکتر توکلي بررسي مقالات تمام شده است؟

دکتر محمد امين توکلي: بله، حضور شما عرض کنيم که بررسي مقالات تمام شده است، 250 تا مقاله بود. يک تعدادي از همکاران فقط مقاله داده بودند، يک تعداد هم مقاله با پوستر. بعضي ها هم به صورت مقاله فرستاده بودند و پوستر انتخاب شد به اطلاع آنها هم رسيد. يعني تمام کار‌هاي اجرايي درمورد مقاله انجام شده برنامه سخنراني  هم گذاشتيم و امسال عرض کنم به حضور شما در مورد اخلاق پزشکي هم دو پانل داريم يکي پانل براي متخصصين يکي هم براي دندانپزشکان عمومي که اين هم به مطالب کنگره ما اضافه شده است.

اين مطلب هم که جنابعالي فرموديد که حتماً بدون راديوگرافي کار دندانپزشکي انجام نشود اصرار ماست. البته ما در کلاس‌هاي درس اين را مي‌گوييم و بايستي که تداوم پيدا کند و در کنگره‌ها و بازآموزي‌هاي گفته شود و تا آنجايي که اطلاع‌ دارم همکاران ما در بازآموزي‌ها که شرکت مي‌کنند خيلي تلاش مي‌کنند به ترتيبي اين برنامه‌هاي راديولوژي را براي همکاران دندانپزشک توضيح بدهند که يک مقدار ملکه ذهنشان شود که حتماً بدون راديوگرافي کاري انجام نشود و عرض کنم به حضور شما که حالا که جنابعالي فرموديد که بدون راديوگرافي حالا من عرض مي‌کنم که يک همانژيوماي ساده که خيلي هم ساده نيست همان علائم يک بيماري پريو پيشرفته را دارد و کشيدن اين دندان ممکن است مريض را تا سرحد مرگ هم ببرد. اين جمله را که من خدمت شما گفتم، ما در تمام بازآموزي‌ها به همکاران‌مان مي‌گوييم.

يک مطلب ديگر را هم عرض مي‌کنم خدمتتان و آن استقبال همکاران ماست براي دادن مقاله و سخنراني.  همکاران متخصص از متخصص با سابقه و با تجربه، افرادي که صاحب نظر هستند همه از تمام شهرستان‌ها و دانشگاه‌هاي مختلف مقاله داده‌اند. اساتيدي که مشغول هستند و دارند آموزش مي‌دهند، همه استقبال کرده‌اند و همه در اين کنگره فعالانه دارند شرکت مي‌کنند. برايشان سخنراني حالا به صورت اساتيد مدعو و عرض کنم به حضور شما براي کساني که مقاله داده‌اند، انتخاب مقاله. اينها برايشان برنامه گذاشتيم.

فکر مي‌کنيم که در جمع برنامه خوبي باشد و همکاران دندانپزشک ما به خصوص دندانپزشکان عمومي من فکر کنم که بتوانند از اين کنگره خوب استفاده کنند چون صاحب نظران اين رشته مي‌آيند. افراد باتجربه مي‌آيند و صحبت مي‌کنند و فکر مي‌کنم، که نتيجه خوبي داشته باشد که انشاءا.. شرکت کنند و استفاده کنند.

دکتر مهرداد پنج‌نوش: يک نکته ديگري را مي‌خواهم اضافه کنم که ما هميشه در کنگره‌ها و در بازآموزي‌ها يا در همايش‌هايي که وجود دارد، يکي از معضلات موجود اين است که گروه هدف‌مان که مطالب را مي‌خواهند بشنوند. چه گروهي هستند؟ کسي که مي‌خواهد صحبت کند بايد از 2 ديدگاه در حقيقت مطالب را ارائه بدهد. يک موقعي است که يک دندانپزشک عمومي مي‌آيند و مي‌نشيند و خيلي علاقه‌مند است مطالب Basic را بداند در حقيقت برايش Review  شود تازه‌ها و مطالب جديدي که در علم خودمان آمده ارائه بدهيم از يک طرف هم خيلي وقت‌ها در حقيقت متخصصين راديولوژي جزو شنونده‌هاي ما هستند و اين مسئله هميشه هست که بعضاً اين مطالبي که مي‌گوييم خسته کننده باشد براي متخصصين و يا اينکه برعکس بيايند در يک سطحي سخنراني ارائه شود که به درد دندانپزشک نخورد. مثلاً راجع به سيستم‌هاي پکس و سيستم‌هاي نرم‌افزاري ديجيتالي که براي متخصص راديولوژي شايد جذابيت داشته باشد. کاري که در اين کنگره شد و در حقيقت باعث شد کنگره از دو روز به سه روز افزايش پيدا کند اين است که ما سعي کرديم جدا کنيم. آنها را در دو سالن مجزا سعي کنيم يک سالن را بيشتر مطالب Basic که براي دندانپزشکان قابل توجه باشد، برايشان اطلاعات را ارائه بدهيم، که در حقيقت از استادان و متخصصين اين رشته استفاده مي‌کنيم. يک قسمت هم در زمينه مسائل تحقيقاتي يا مطالب پيشرفته‌تر سيستم Imaging که براي متخصصين اين رشته مفيد است، در حقيقت يک مقداري جدا شدن اينها، ضمن اينکه آزاد است و مجبور نمي‌کند کسي را که در کدام سالن بنشيند و اين خودش به نظر من نقطه قوت کنگره ما هست که سخنران دقيقاً چيزي که مي‌خواهد بگويد توي يک مدت زمان براي شنونده مفيد باشد و بداند که در چه سطحي آن سخنراني‌اش را ارائه بدهد که مفيد باشد. واقعاً اين معضلي که در خيلي از کنگره‌ها و همايش‌ها داريم اين مسئله فکر مي‌کنم تنها راهش هم بر اين فرم باشد که حالا ما يک تجربه جديدي داريم که مي‌خواهيم اين کار را انجام دهيم. که البته پشتوانه‌اش هم وزارتخانه تأکيد کرده بود آقاي دکتر خوانين‌زاده گفته بود که در حقيقت طوري برنامه‌ريزي شود که دندانپزشکان عمومي بتوانند استفاده کنند خيلي مباحث تخصصي نباشد که خسته کننده باشد.

دکتر باقر شهني‌زاده: خوب، اين ظهور و ثبوتِ سيستم‌هاي Conventional هنوز دستي است. ولي مي‌بينيم که سال‌هاست سيستم‌هاي اتوماتيک آمده است. احتمالاً در مراکز راديولوژي هم سيستم‌هاي اتوماتيک است. ولي هنوز در مطب‌ها دستگاه‌هاي ظهور و ثبوت به صورت چرخ خياطي با دو دستکش مي‌باشد.

واقعاً يا بايد  وارداتي صورت گيرد در يک حدي که اين فرم دستکش خارج بشود ولي چرا هيچ اقدامي نمي‌شود که توليدات داخلي را تشويق کنيد. به طريقي تشويق کنيم که اين سيستم  اتوماتيک در مطب‌ها راه بيافتد. به نظر من در نگه‌داري و بايگاني  فيلم‌ها و ثباتش در طولاني مدت خيلي بيشتر نقش دارد. در صورتي که خيلي مواقع اين فيلم‌ها را وقتي مراجعه مي‌کنيم بعد از دو يا سه سال دچار مشکلات مي‌شود.

اين بحث در صورتي مطرح خواهد بود که بخواهيم همچنان از سيستم Conventional  استفاده کنيم.

دکتر شهريار شهاب: اولاً با توجه به پيشرفتي که تکنولوژي کرده يا مي‌کند ديگر جايي براي ظهور و ثبوت در مطب‌ها نمي‌ماند يک سيستم ديجيتال که يک دندانپزشک مي‌تواند بگيرد و استفاده کند. حدود چهار يا پنج ميليون تومان است. يعني چيزي نيست که خيلي گران‌تر از اينها باشد در صورتي که اگر شما بخواهيد همان دستگاه ظهور و ثبوت اتوماتيک را بگيريد چيزي در همين حدود قيمت دارد. به نظر من به جاي اينکه به دنبال تکنولوژي قديمي باشيم و بخواهيم صنعت کشور را تشويق کنيم به تکنولوژي که خيلي جاهاي دنيا ديگر کنارش گذاشتند، من تمام دندانپزشک‌ها را تشويق مي‌کنم که براي استفاده در داخل مطب‌شان از سيستم ديجيتال استفاده کنند. اين شايد پيرو آن صحبتي باشد که راجع به سيستم ديجيتال کرديم و گفتيم که اينها اين بخشش فرق مي‌کند.

شايد استفاده از سيستم ديجيتال در يک مطب راديولوژي فک و صورت کار راحتي نباشد به خاطر مشکلات خاصي که دارد خوب قطعاً آن سيستم‌ها براي خودش توجيهاتي دارد و الان سيستم‌هاي اتوماتيک دارند براي ظهور و ثبوت، ولي واقعاً در مطب‌ها تشويق مي‌کنم که همه سيستم ديجيتال داشته باشند، چون مزاياي بسياري دارد.

دکتر باقر شهني‌زاده: من همين جا عرض کنم آقاي دکتر در بحث‌ام هم گفتم سيستم ديجيتالي که آقاي دکتر طلايي پور گفتند، حکميت دارد که ابتدا وارد همين گفتگو شديم که مي‌گويند هر چيز به جاي خويش نيکوست و شما هم گفتيد که ما با آمدن يک تکنيک جديد نبايد تکنيک قبلي را قاطعانه کنار بگذاريم.

ولي اگر چنانچه سيستم conventional است براي ظهور و ثبوت‌اش در سيستم داخلي ما يک تشويقي کنيم من خودم شخصاً اعتقادم اين است که سيستم ديجيتال چه بخواهيم و چه نخواهيم سيستم  conventional را از مسير خودش خارج مي‌کند.

دکتر احمدرضا طلايي پور: آقاي دکتر خدمتتان عرض کنم که الان در مملکت ما بيشتر دندانپزشک‌ها دستگاه راديوگرافي را بلدند، خوب! اگر بخواهيم تمام اين دندانپزشکان دستگاه ديجيتال بياورند براي خودشان خوب يک هزينه زياد است و مسلم است، من که يک دندانپزشک عمومي هستم اگر دستگاه راديوگرافي‌ام را عوض کنم نمي‌آيم ديجيتالي کنم، سعي مي‌کنم اين را داشته باشم و دستگاه ظهور و ثبوت اتوماتيک هم داشته باشم و کارم را انجام دهم. من منظورم اين است که گفتم هر چيزي به جاي خويش نيکوست به خاطر اين است که اولاً سيستم‌هاي ديجيتال هزينه‌شان بالا است، گران هستند و از قيمت‌هاي کامل شده هم بيشتر است اين طور نيست.

دکتر شهريار شهاب:به نظر من اگر کسي بخواهد دستگاه ظهور و ثبوت اتوماتيک بگيرد که عکس پري اپيکال‌اش را ظاهر کند، حول و حوش سه ميليون قيمت دارد.

دکتر احمدرضا طلايي‌پور: آقاي دکتر اگر دندانپزشکي در روز  فقط 2 تا راديوگرافي پري اپيکال نياز داشته باشد، نظرشما چيست؟

دکتر شهريار شهاب: باز هم ارزشش را دارد. البته اين نظر شخصي من است که اصلاً سيستم Conventional را فراموش کند با توجه به اينکه شايد براي مطب خودمان به خصوص در قسمت پري اپيکال Ok کنيم.

دکتر احمدرضا طلايي‌پور: آقاي دکتر شما متخصص راديولوژي هستيد و از ديد يک راديولوژيست مي‌گوييد.

دکتر شهريار شهاب: نه اتفاقاً.

دکتر احمدرضا طلايي‌پور: اتفاقا در کتاب نوشته. راديولوژيست‌ها هنوز صداي تلق فيلم را دوست دارند و خوششان مي‌آيد. برايشان جالب است شايد يکي از علل هم همين باشد که دو لَتِ فيلم را بگيرند دستشان و ...

دکتر محمدامين توکلي: آقاي دکتر در رابطه با آن حرفي که زديد عرض کنم به حضور شما که کار خيلي ساده است، فرمايش اساتيد منطقي است، مي‌بايست که ما امکانات‌مان را در نظر بگيريم. ببينيد در پاسخ به سؤال شما در مورد processor اتوماتيک و ظهور  و ثبوت دستي، يک موقعي هست که ما اين امکانات را داريم مثلاً مطب آقاي دکتر ممکن است روزي 200 تا مراجعه کننده داشته باشد بايستي امکاناتش براي اين 200 نفر باشد. اما مطب من به عنوان دندانپزشک عمومي ممکن در هفته 4 تا راديوگرافي بخواهم بگيرم، وقتي شما 4 تا راديوگرافي مي‌خواهيد بگيريد حالا يک processor  اتوماتيک در هر اندازه‌اي که مي‌خواهد باشد يک استاندارد‌هايي را حداقل بايد برايش در نظر بگيريم چون اين‌ها تانکش يک اندازه‌اي دارد و بايد تانکش در يک حدي در آن ماده ظهور و ثبوت قرار بگيرد. حالا شما اين تانک را بياييد پر کنيد بعد در هفته 3 تا راديوگرافي بگيريد.
اين داروي شما بعد از مدتي کهنه مي‌شود و بايد دور بريزيد. اصلاً براي دندانپزشک صرف نمي‌کند اين قضيه حالا ما در مطب چه کار مي‌کنيم به عنوان يک دندانپزشک عرض مي‌کنم ما در مطب‌مان دو تا ليوان داريم يا در کمد لباسمان است يا مثل چرخ خياطي خوب دستمان را توي آن مي‌کنيم. تمام ظهور و ثبوت ما در ليوان است خوب 4 تا راديوگرافي مي‌گيريم بعد دارو کهنه مي‌شود دور مي‌ريزيم. دو مرتبه درست مي‌کنيم. اما آقاي دکتر اگر بخواهند دارو درست کنند ايشان با ظرف‌هاي 4 ليتري آب که روزي 7 تا 8 ليتر دارو مصرف کنند که ظهور و ثبوت انجام شود. ولي براي دندانپزشک عمومي که مي‌خواهد کار Practitioner General انجام دهد، حالا به هر شکل بسته به امکانات است. همين ديجيتال هم آقاي دکتر بسته به امکانات است ممکن است دريکي از شهر‌هاي نزديک اسفراين خوب آن امکانات نباشد که يک دندانپزشک بخواهد دستگاه راديوگرافي ديجيتال بگيرد. ولي جايي که امکاناتش هست به فرمايش آقاي دکتر کاملاً متين است بايستي اين‌گونه باشد.

دکتر باقر شهني‌زاده: آقاي دکتر پانل تحقيقات پژوهش هم داريد؟ نوآوري، چون در راديولوژي خيلي از اين بحث‌ها پيش مي‌آيد.

دکتر احمدرضا طلايي پور: مخلوط است آقاي دکتر يک پانل خاص گذاشتيم.

دکتر مهرداد پنج نوش: يک پانل داريم به نام پانل تکنيک‌هاي ويژه يا تکنيک‌هاي خاص، که در حقيقت در آن نوآوري‌هاي سيستم که البته ما چون کلاً تم‌مان دندانپزشکي نوين است و کل سخنراني‌ها در حقيقت روي اين Base انتخاب شده است. در همان بحث CBCT و هم بحث ديجيتال و همين طور يک بحثي که ما در کنگره‌  سال پيش داشتيم و امسال هم داريم. بحث پانل آموزش در راديولوژي هست. که اين را خيلي بحث جالبي ديديم که در سال پيش خيلي هم خوب استقبال شد.هم در زمينه آموزش در سطح دانشجويان چه نرم‌افزار‌هاي کمک آموزشي که اساتيد پارسال طراحي کرده بودند، که هم در زمينه آموزش رزيدنت‌ها هم در آموزش دندانپزشکان مطالبي را که مي‌خواهند ارائه کنند، در آن پانل که در حقيقت بحث‌هاي جديد و نوآوري در آن نهفته هست کل پانل‌هايمان چون رشته‌مان رشته جديدي است در زمينه تخصصي در آن نهفته است. حالا يک پانل خاص به عنوان پانل نوآوري و اختراعات نداريم ولي در هر کدام از آنها  نکاتي است.

دکتر شهني‌زاده: آقاي دکتر کنگره‌ شما جايزه هم دارد؟

دکتر طلايي پور: بله براي کساني که بهترين پوستر را ارائه دهند جايزه مي‌دهيم به 3 تا پوستر جايزه مي‌دهيم. سال گذشته هم اين گونه بود.

دکتر باقرشهني‌زاده: آقاي دکتر اگر شما به عنوان کسي که اين کنگره را برگزار مي‌کند بخواهيد با دندانپزشک‌هاي مملکت صحبت کنيد چه صحبتي داريد، چه مي خواهيد بگوييد که به اين کنگره دعوت‌شان کنيد. پيام‌تان براي دندانپزشکان چيست؟

دکتر محمدامين توکلي: پيام ما براي دندانپزشکان اولا ً اين است که حتما ًشرکت کنندو به ايشان بگوييم که ضرر نمي‌کنند از اين کار به هزار دليل اولاً بحث علمي آنجا باز است، امتيازش بالاست و حق ثبت‌نام اش هم کم است.

اينها جزو مسائلي است که مهم است، اينها انگيزه ايجاد مي‌کند. منتهي همان‌طوري که ما از اول بحث هم درباره‌اش صحبت کرديم، تکنولوژي با سرعت بسيار زيادي دارد پيشرفت مي‌کند، آموزش‌هاي دانشگاهي هم از اين تکنولوژي خيلي عقب است و فقط ما مي‌توانيم در کنگره‌ها و بازآموزي‌ها اينها را به اطلاع همکاران برسانيم. من فکر مي‌کنم که اگر عزيزانمان در اين کنگره شرکت مي‌کنند اطلاعات خوبي از تکنولوژي‌هاي جديد راديولوژي انشاءا... خواهند گرفت و مطمئناً در کار کلينيکي‌شان مؤثر است و ممکن است خيلي از اين مسائل آنجا مطرح شود و عزيزان آن را نشوند و بعداً در تشخيص‌هاي کلينيکي، در درمان‌هايي که انجام مي‌دهند، خيلي مؤثر باشد. من باز هم توصيه مي‌کنم و دعوت مي‌کنم از عزيزان که در کنگره شرکت کنند و مطمئناً اطلاعاتي که  نسبت به روز اول خواهند داشت يا با ميزان posttest & pretest نسبت به اطلاعاتي که روز اول دارند و وارد کنگره شده‌اند مطمئناً به مراتب فرق خواهد داشت و تغيير خواهد کرد.

دکتر احمدرضا طلايي پور: همان طور که آقاي دکتر فرمودند ضمن اينکه در کنگره شرکت‌ مي‌کنند، از ديدار دوستان هم مستفيض مي‌شوند. سطح علمي‌شان در مورد راديولوژي دندانپزشکي بالا مي‌رود و ديدشان بعد از کنگره شايد خيلي تغيير کند و بعد هم از امتيازاتي که دارد استفاده کنند.

دکتر شهريار شهاب: من صحبت خاصي ندارم گفته‌ها را همکاران عزيزمان گفتند من هم فکر ميکنم خوب به هر حال موضوعات و مسائلي که در اين کنگره قرار است مطرح شود حتي براي متخصصين اين رشته هم جالب است. يعني خيلي از مستمعين سالن‌ها خود ما هم هستيم و من فکر مي‌کنم وقتي براي ما جالب باشد قطعاً براي همه دندانپزشکان خيلي مثمرثمر مي‌تواند باشد.

دکتر مهردادپنج نوش: همه مطالب را اساتيد گرامي گفتند اينکه ما در حقيقت انتظارمان اين است و خوش بين هستيم نسبت به اين مسئله که دندانپزشکان حضور داشته باشند، بخصوص دندانپزشکان عمومي چون در حقيقت عمده گروه هدف ما اينها هستند که بتوانيم حداقل در زمينه علوم پاراکلينيک راديولوژي يک گامي برداريم. آن جايگاه واقعي راديولوژي را که شايد تا قبل از اين خيلي جايگاه خودش را پيدا نکرده بود يواش‌يواش پيدا کند که خوشبختانه در سال‌هاي اخير همين طور بوده و انشاءا... در حقيقت با کمک و ياري انجمن‌هاي ديگر از جمله در حقيقت انجمن دندانپزشکان عمومي ايران اين کار بهتر انجام شود. در حقيقت کار زماني مي‌تواند موفق باشد که همکاري گروه‌هاي ديگر باشد.

همانطوري که در کنگره شما انجمن‌هاي تخصصي مي‌آيند و کمک مي‌کنند در حقيقت انتظار انجمن‌هاي تخصصي هم است که اين تعامل دو طرفه باشد که بتواند نتيجه‌اش در حقيقت آن استفاده علمي، کمک‌کردن به روش‌هاي درماني بهتر براي دندانپزشکان مهيا شود.

دکتر باقرشهني‌زاده: همکاران راديولوژيست ما در جلسات انجمن عمومي فقط به عنوان راديولوژيست حضور نداشته‌اند بلکه در مباحث حرفه دندانپزشکي هم نقش داشته و نظرات ايشان را هم نوشتيم و پخش کرده‌ايم و نظراتشان هم نظرات خوبي بوده است.

ما فضاي استقبال از اين کنگره‌ها را فراهم مي‌کنيم، اگر دندانپزشکان از اين کنگره‌ها استفاده کنند به نفع انجمن دندانپزشکان عمومي است چون به نفع سلامتي کل مردم جامعه است، تمام تلاشمان را مي‌کنيم که کنگره شما موفق باشد آرزوي موفقيت داريم و از شما به خاطر زحماتي که براي حرفه دندانپزشکي مي‌کشيد، تشکر مي‌کنيم.